รับซื้อมือถือมือสอง ตรวจเช็คยังไง? 5 ขั้นก่อนจ่ายเงินให้ผู้ขาย

การรับซื้อมือถือมือสองพลาดได้ 2 แบบ แบบแรกคือได้เครื่องที่ขายต่อไม่ได้ เช่น ติดล็อกบัญชี หรือติดล็อกไฟแนนซ์ แบบที่สองแพงกว่ามาก คือได้เครื่องที่มีเจ้าของตามหาซึ่งทำให้ร้านต้องไปอธิบายกับตำรวจ ทั้งสองแบบกันได้ด้วยการเช็กตามลำดับเดียวกันทุกครั้ง ก่อนจ่ายเงินให้ผู้ขาย

ก่อนรับซื้อมือถือมือสอง ต้องเช็กอะไรบ้าง?

ต้องเช็กให้ครบ 3 เรื่อง ได้แก่ เครื่องไม่ติดล็อก ตัวเลขบนเครื่องตรงกันทุกที่ และสภาพจริงตรงกับราคา จากนั้นจึงจดข้อมูลผู้ขายไว้เป็นหลักฐาน เรียงตามลำดับนี้เพื่อไม่ให้เสียเวลาตีราคาเครื่องที่สุดท้ายรับไม่ได้:

เช็กว่า iPhone ติด iCloud (ค้นหาของฉัน) ยังไง?

ให้ผู้ขายเปิด การตั้งค่า > [ชื่อผู้ใช้] > ค้นหาของฉัน ต่อหน้าร้าน ถ้า “ค้นหา iPhone ของฉัน” ยังเปิดอยู่ แสดงว่าเครื่องยังผูกกับ Apple ID ของใครบางคน วิธีที่ชัวร์ที่สุดคือให้ผู้ขายออกจากระบบ Apple ID และลบเครื่องทั้งหมดเอง (การตั้งค่า > ทั่วไป > ถ่ายโอนหรือรีเซ็ต iPhone > ลบเนื้อหาและการตั้งค่าทั้งหมด) แล้วเปิดเครื่องใหม่ให้เห็นหน้าตั้งค่าเริ่มต้น โดยไม่มีหน้าจอถามรหัส Apple ID

Apple ปิดหน้าเว็บที่ให้คนทั่วไปเช็กสถานะล็อกจาก IMEI ไปนานแล้ว เว็บที่อ้างว่าเช็ก iCloud จาก IMEI ได้จึงเชื่อถือไม่ได้ ต้องเช็กจากตัวเครื่องจริงเท่านั้น และถ้าเครื่องติดล็อก ทางเดียวที่ปลดได้คือเจ้าของบัญชีปลดเอง Apple ไม่ปลดให้คนที่ซื้อเครื่องต่อมา

Android ติดล็อก Google (FRP) เช็กยังไง?

ให้ผู้ขายลบบัญชี Google ออกจากเครื่องก่อน (การตั้งค่า > บัญชี > Google > ลบบัญชี) แล้วจึงรีเซ็ตเครื่อง จากนั้นเปิดเครื่องใหม่ ถ้าตอนตั้งค่าเครื่องมีหน้าจอให้ใส่บัญชี Google เดิมเพื่อยืนยัน แปลว่ายังติด FRP อยู่ ลำดับสำคัญมาก ถ้ารีเซ็ตก่อนลบบัญชี เครื่องจะล็อกทันที เครื่อง Samsung ให้เช็กบัญชี Samsung ด้วย เพราะมีระบบล็อกของตัวเองแยกจาก Google

รู้ได้ยังไงว่าเครื่องติดไฟแนนซ์หรือยังผ่อนไม่หมด?

ให้ดูว่ามีโปรไฟล์จัดการอุปกรณ์ (MDM) หรือแอปของบริษัทผ่อนติดอยู่ในเครื่องหรือไม่ ถ้ามีแปลว่าเครื่องอาจยังผ่อนไม่หมด และถูกล็อกจากระยะไกลได้แม้ตอนที่เครื่องอยู่ในมือร้านแล้ว

• iPhone: การตั้งค่า > ทั่วไป > VPN และการจัดการอุปกรณ์ ต้องไม่มีโปรไฟล์ของบริษัทหรือร้านอื่น ถ้ามีหน้า “การจัดการระยะไกล” โผล่ตอนตั้งค่าเครื่องใหม่ แปลว่าเครื่องลงทะเบียนกับองค์กรไว้
• Android: ดูในการตั้งค่า > ความปลอดภัย > แอปผู้ดูแลอุปกรณ์ ว่ามีแอปผ่อนหรือแอปล็อกเครื่องหรือไม่
• ถามตรงๆ ว่าเครื่องซื้อสดหรือผ่อน และขอดูใบเสร็จหรือหลักฐานว่าผ่อนครบแล้ว

ถ้าร้านเองก็ขายผ่อน เรื่องนี้ใช้กลับกันได้ ดูได้ที่ ระบบผ่อนมือถือสำหรับร้าน

ต้องเช็ก IMEI ยังไง และเช็กได้แค่ไหน?

ให้กด *#06# ดูเลข IMEI แล้วเทียบกับเลขในเมนูตั้งค่า เลขบนถาดซิมหรือตัวเครื่อง และเลขบนกล่อง ถ้าผู้ขายนำกล่องมาด้วย ทุกเลขต้องตรงกัน ถ้าไม่ตรงอาจเป็นเครื่องเปลี่ยนบอร์ดหรือถูกแก้เลข ให้ไม่รับซื้อ

สิ่งที่ต้องรู้คือ ในไทยยังไม่มีหน้าเว็บทางการที่ร้านพิมพ์ IMEI แล้วรู้ทันทีว่าเครื่องถูกแจ้งหายหรือไม่ เว็บเช็ก IMEI ออนไลน์ช่วยได้แค่ยืนยันว่ารุ่นตรงกับเลข IMEI แต่ไม่ได้รับรองว่าเครื่องไม่ใช่ของโจร สิ่งที่ปกป้องร้านได้จริงคือหลักฐานว่าร้านรับซื้อโดยสุจริต ซึ่งอยู่ในหัวข้อเอกสารผู้ขายด้านล่าง

เช็กสภาพเครื่อง แบต และอะไหล่แท้ยังไง?

ให้เช็กเฉพาะสิ่งที่มีผลต่อราคาขายต่อ แล้วหักค่าซ่อมออกจากราคารับซื้อ ไม่ต้องเทสต์ทุกฟังก์ชันจนเสียเวลา:

1. แบตเตอรี่: iPhone ดูที่การตั้งค่า > แบตเตอรี่ > สุขภาพแบตเตอรี่ ถ้าขึ้นข้อความว่า “ไม่ทราบชิ้นส่วน” แปลว่าเคยเปลี่ยนแบตที่ไม่ใช่ของแท้ ส่วน Android หลายรุ่นดูได้จากแอปดูแลเครื่อง
2. ประวัติอะไหล่: iPhone รุ่นใหม่ๆ มีเมนู การตั้งค่า > ทั่วไป > เกี่ยวกับ > ชิ้นส่วนและประวัติการซ่อม ถ้ามีจอ แบต หรือกล้องที่ไม่ใช่ของแท้ จะขึ้นแจ้งไว้
3. จอ: เปิดภาพสีขาวและสีดำเต็มจอเพื่อหาจุดเสีย เส้น หรือจอเบิร์น แล้วลากไอคอนไปทั่วจอเพื่อเช็กทัชทุกมุม
4. สแกนหน้า / สแกนนิ้ว: ลองตั้งค่าใหม่ เพราะถ้าเสียจะซ่อมยากและแพง
5. กล้อง ลำโพง ไมค์ ชาร์จ สัญญาณ: ถ่ายรูปทั้งกล้องหน้าและหลัง โทรออก อัดเสียง เสียบสายชาร์จ และใส่ซิมทดสอบ
6. ตัวเครื่อง: ดูรอยแตก ฝาหลังบวม น็อตถูกขัน และรอยงัดขอบจอ ซึ่งบอกว่าเคยเปิดเครื่อง

ถ้าต้องซ่อมก่อนขาย ให้ตีราคาค่าซ่อมตามจริงแล้วหักออกจากราคารับซื้อ ดูวิธีคิดต้นทุนได้ที่ วิธีตั้งราคาค่าซ่อมมือถือ

ต้องเก็บเอกสารอะไรจากผู้ขาย?

ต้องเก็บชื่อ-นามสกุล เลขบัตรประชาชน เบอร์โทร วันที่รับซื้อ ราคาที่จ่าย และ IMEI หรือ Serial ของเครื่อง พร้อมให้ผู้ขายเซ็นรับรองว่าเป็นเจ้าของเครื่องจริง ถ่ายสำเนาบัตรโดยเขียนกำกับว่าใช้เพื่อรับซื้อเครื่องนี้เท่านั้น และถ่ายรูปผู้ขายคู่กับเครื่องถ้าผู้ขายยินยอม ข้อมูลชุดนี้คือหลักฐานว่าร้านซื้อมาโดยสุจริต ถ้าวันหนึ่งเครื่องถูกแจ้งว่าหาย

ในด้านกฎหมาย ธุรกิจที่รับซื้อของใช้แล้วมาขายต่ออยู่ภายใต้ พ.ร.บ.ควบคุมการขายทอดตลาดและค้าของเก่า พ.ศ. 2474 ซึ่งกำหนดให้ผู้ค้าของเก่าต้องมีใบอนุญาต และทำบัญชีสิ่งของที่รับซื้อ กรมการปกครองออกใบอนุญาตนี้ผ่านที่ว่าการอำเภอหรือสำนักงานเขต ปลายปี 2568 กระทรวงมหาดไทยเปิดให้ทำบัญชีรับซื้อแบบอิเล็กทรอนิกส์ได้แล้ว

จดบันทึกรับซื้อลงสมุดหรือลงระบบดีกว่า?

ถ้าร้านรับซื้อเดือนละไม่กี่เครื่อง สมุดก็พอ แต่เมื่อรับซื้อบ่อยขึ้น ระบบจะช่วยได้ 2 เรื่องที่สมุดทำไม่ได้ คือค้นหาย้อนหลังจาก IMEI ได้ทันทีเมื่อมีคนมาถาม และผูกต้นทุนรับซื้อเข้ากับสต๊อก จึงรู้กำไรจริงตอนขายออก

ถ้ายังจดทุกอย่างใน Excel ดูข้อดีข้อเสียได้ที่ ร้านมือถือใช้ Excel พอไหม ส่วนการคุมสต๊อกเครื่องด้วย IMEI หลังรับซื้อ ดูได้ที่ ทำสต๊อกมือถือด้วย IMEI

สรุป

รับซื้อมือถือมือสองให้ปลอดภัย ให้เช็กตามลำดับเดิมทุกครั้ง: ล็อกบัญชี → ล็อกไฟแนนซ์ → IMEI ตรงกันทุกที่ → สภาพและอะไหล่ → จดข้อมูลผู้ขายพร้อมลายเซ็น ถ้าข้อไหนไม่ผ่าน ให้ปฏิเสธแม้ราคาจะดูคุ้ม เพราะเครื่องที่ติดล็อกหรือมีเจ้าของตามหา ทำให้ร้านเสียมากกว่ากำไรที่ได้ ส่วนเครื่องที่รับมาซ่อม ให้ใช้ ใบรับซ่อมที่มีช่องครบ เป็นหลักฐานแบบเดียวกัน

ใน Poring Fix การลงเครื่องแบบ “มือสอง (รับซื้อ)” จะบังคับกรอก IMEI และ Serial พร้อมช่องชื่อผู้ขาย เบอร์โทร เลขบัตรประชาชน วันที่รับซื้อ และราคารับซื้อเป็นต้นทุน เมื่อบันทึกแล้วเครื่องจะเข้าสต๊อกพร้อมขายต่อทันที ทดลองใช้ฟรี 30 วัน